ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБӢ
Қонуни мазкур асосҳои ҳуқуқӣ, ташкилӣ ва иқтисодии таҳсилоти ибтидоии касбиро муайян намуда, ҳуқуқу уҳдадориҳои субъектҳои таҳсилоти ибтидоии касбиро, ки ба таъмини ҳуқуқи шаҳрвандон ҳангоми омӯзиши касб, тайёр намудан, бозомӯзӣ ва такмили ихтисоси кадрҳо дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ равона карда шудаанд, танзим менамояд.
БОБИ 1.
МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ
Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ
Дар Қонуни мазкур мафҳумҳои асосии зерин истифода мешаванд:
1) аккредитатсияи давлатии муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ – муайян кардани мақоми муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ барои пешбурди фаъолияти таълимӣ мутобиқи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
2) аттестатсияи хатм – тартиби муқаррар намудани мутобиқати мазмун, сатҳ ва сифати тайёрии хатмкунандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба талаботи стандартҳои давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
3) аттестатсияи давлатии муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ – муайян кардани мутобиқати заминаи моддию техникӣ ва кадрии муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба талаботи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва мутобиқати фаъолияти муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба меъёрҳои муқарраршуда;
4) кормандони муҳандисию омӯзгорӣ (омӯзгорон ва устоҳои таълими истеҳсолӣ) – шахсони дорои таҳсилоти касбӣ (ибтидоӣ, миёна ва олӣ), ки ба таълиму тарбияи хонанда дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ машғуланд;
5) мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ – мақоми иҷроияи марказии ҳокимияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки сиёсати давлатиро дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ амалӣ мекунад ва ба раванди таълиму тарбия дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, новобаста ба шакли фаъолият, роҳбарӣ менамояд;
6) муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ – муассисае, ки дар раванди таълим як ё якчанд барномаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбиро амалӣ намуда, таълим ва тарбияи хонандаро таъмин менамояд;
7) нақшаи таълимӣ – ҳуҷҷате, ки омӯзиши фанҳои таълимӣ ва тақсимоти солонаи онҳоро барои тамоми давраи таҳсил дар муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ муайян менамояд;
8) сифати таълим – тарзи ташкили дуруст ва самараноки раванди таълим, ки дар натиҷаи он шахс соҳиби таҳсилот мегардад;
9) сифати таҳсилот – маҷмуи нишондиҳандаҳои стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва талаботи давлатӣ;
10) стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ – маҷмуи меъёрҳое, ки мазмуни таҳсилот, моҳияту муҳлати таълим, ҳаҷми сарбории таълимӣ, сатҳи азхудкунии донишро аз тарафи хонандагон ифода намуда, талаботи асосӣ ба таъмини раванди таълим, мазмуну мундариҷаи барномаҳои таълимӣ ва баҳогузории сатҳи донишро дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ бо назардошти дастовардҳои миллӣ ва умумибашарӣ муайян мекунанд;
11) тахассус – дараҷаи касбие, ки дар раванди таҳсилоти ибтидоии касбӣ хонанда аз худ намуда, он бо ҳуҷҷати намунаи давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тасдиқ карда мешавад;
12) таҳсилоти ибтидоии касбӣ – зинаи таҳсилот буда, бо мақсади гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва омӯхтани касбҳои коргарӣ аз рӯйи ихтисосҳои алоҳида ташкил карда мешавад. Шахс дар заминаи таҳсилоти умумии асосӣ ва миёнаи умумӣ мувофиқи майлу хоҳиш ва қобилияташ ба муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ дохил шуда, дар натиҷаи азхудкунии барномаҳои таълимӣ соҳиби таҳсилоти ибтидоии касбӣ мегардад.
Моддаи 2. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон асос ёфта, аз Қонуни мазкур, санадҳои меъёрии ҳуқуқии дигари Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф кардааст, иборат мебошад.
Моддаи 3. Принсипҳои сиёсати давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Сиёсати давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба принсипҳои зерин асос меёбад:
1) хусусияти башардӯстона ва демократӣ доштани раванди таълим ва тарбия;
2) таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд;
3) дастрас будани таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
4) хусусияти дунявӣ доштани низоми таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
5) хусусияти демократӣ доштани идораи низоми таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
6) ҳавасмандгардонии маърифатнокшавии шахс ва инкишофи истеъдоди ӯ;
7) истифодаи имкониятҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ барои ҳифз ва рушди фарҳанги миллӣ;
8) шарикии мунтазами таҳсилоти ибтидоии касбӣ бо корфармоён.
Моддаи 4. Вазифаҳои Қонуни мазкур
Вазифаҳои Қонуни мазкур иборатанд аз:
1) таъмини кафолати давлатии ҳуқуқи шахс ба таҳсил;
2) муҳайё намудани шароити мусоид барои азхудкунии барномаҳои таълимӣ;
3) фароҳам овардани заминаи ахлоқӣ ва тарзи ҳаёти солим;
4) тарбияи муҳаббат ба Ватан, эҳтиром ба муқаддасоти миллӣ, арзишҳои миллӣ ва умумибашарӣ;
5) тарбияи шахсияти дорои ҳисси масъулияти баланди шаҳрвандӣ;
6) дарки муносибати огоҳонаи шахс ба ҳуқуқ ва уҳдадориҳои худ.
Моддаи 5. Кафолатҳои давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Бо мақсади амалӣ намудани сиёсати давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва тайёрии касбӣ, давлат ба шаҳрвандоне, ки таҳсилоти умумии асосӣ ё таҳсилоти миёнаи умумиро гирифтаанд, ҳуқуқи гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбиро кафолат медиҳад.
2. Дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ мутобиқи талаботи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон кафолати ройгон гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ дода мешавад, агар шаҳрванд сатҳи таҳсилоти мазкурро бори аввал гирад. Хонандагони ятим метавонанд ихтисоси дуюми таҳсилоти ибтидоии касбиро ройгон гиранд. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ илова ба фармоиши давлатӣ хонандагонро метавонанд бо тариқи шартнома (музднок) қабул намоянд.
3. Ба шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон барои интихоби озодонаи муассисаи таълимӣ, инчунин шаклҳои гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ кафолат дода мешавад.
4. Ҳуқуқ ва манфиатҳои иҷтимоии хонандагон ва кормандони соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ таъмин карда мешаванд.
5. Дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тарғиб, таъсис ва фаъолияти сохторҳои ҳизбҳои сиёсӣ, ҳаракатҳои сиёсӣ, ҷамъиятӣ ва динӣ манъ аст.
Моддаи 6. Забони таҳсил
Забони таҳсил дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян карда мешавад.
БОБИ 2.
НИЗОМИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБӢ
Моддаи 7. Сохтори низоми таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Низоми таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз сохторҳои зерин иборат аст:
1) стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
2) барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
3) муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
4) шакл ва меъёри гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ, тартиби баҳодиҳӣ ва таъмини сифат дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
5) мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ, корхона, муассиса ва ташкилотҳои дигари тобеи он;
6) субъектҳои раванди таълиму тарбия.
Моддаи 8. Стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ гардида, дар зинаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ амалӣ карда мешавад.
2. Стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ иборат аст аз:
1) талаботи умумӣ ба стандартҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
2) талаботи умумӣ ба нақша ва барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
3) талабот ба ҳадди ақалли ҳатмии мундариҷаи барномаҳои асосии таҳсилоти ибтидоии касбӣ бо назардошти талаботи стандартҳои салоҳияти ҳар як касб, ба шарти татбиқи онҳо, баҳодиҳии ҷамъбастии хатмкунандагон ва сатҳи омодагии онҳо;
4) муҳлати аз худ намудани барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
5) ҳаҷми ниҳоии сарбории таълимии таълимгирандагон.
Моддаи 9. Барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз рӯйи шакл ба барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва таҳсилоти умумӣ тақсим карда мешаванд, ки:
1) барои ноил гаштан ба татбиқи стандартҳои давлатии таҳсилот, мунтазам баланд бардоштани сатҳи омодагии касбӣ ва таҳсилоти таълимгирандагон, омодагии босифати онҳо чун кормандони соҳибтахассус равона карда шудаанд;
2) мундариҷаи таҳсилоти ибтидоии касбиро муайян менамоянд;
3) бо тартиби муайяннамудаи мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ таҳия ва тасдиқ карда мешаванд.
2. Барномаҳои таълимии зерини таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ муттасил ва зина ба зина татбиқ карда мешаванд:
1) баъд аз гирифтани таҳсилоти умумии асосӣ шаҳрвандон метавонанд таҳсилоти миёнаи умумиро мувофиқи хоҳишу қобилияташон дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ гиранд;
2) барномаи ягонаи якҷояшудаи таҳсилоти умумӣ ва ибтидоии касбӣ дар заминаи таҳсилоти умумии асосӣ (синфи 9) бо муҳлати таҳсил 2 сол;
3) таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар заминаи таҳсилоти миёнаи умумӣ (синфи 11) бо муҳлати таҳсил 1 сол;
4) тайёрии касбӣ, таҳсилоти иловагии касбӣ, аз ҷумла бозомӯзӣ ва такмили ихтисос бо муҳлати таҳсил 1 сол.
3. Барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ зина ба зина таҳия мешаванд. Баробари ба охир расидани зинаи таҳсилот аттестатсияи хатм пешбинӣ шудааст, ки баъд аз супоридани он хонанда ҳуқуқи гирифтани ҳуҷҷати намунаи давлатиро дорад ва тибқи тахассуси дар давраи таҳсили ҳар як зина гирифтааш кор кунад.
Моддаи 10. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва намудҳои он
1. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ, ғайридавлатӣ, муштарак ва байналмилалӣ фаъолият менамоянд.
2. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ фаъолияти худро дар намудҳои зерин амалӣ месозанд:
1) литсейҳои касбию техникӣ;
2) литсейҳои касбӣ;
3) литсейҳои махсуси касбӣ;
4) марказҳои касбомӯзӣ;
5) комбинатҳои таълимию истеҳсолӣ;
6) марказҳои таълимии калонсолон;
7) марказҳои таълимии иҷтимоию соҳибкорӣ;
8) марказҳои таълимии назди корхона, муассиса ва ташкилотҳо;
9) муассисаҳои дигари тайёр намудани мутахассисоне, ки як ё якчанд барномаи таҳсилоти ибтидоии касбиро амалӣ менамоянд.
Моддаи 11. Тартиби таъсис, азнавташкилдиҳӣ, барҳамдиҳӣ, иҷозатномадиҳӣ, аттестатсияи давлатӣ ва аккредитатсияи давлатии муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис, аз нав ташкил ва барҳам дода мешаванд.
2. Иҷозатномадиҳии фаъолияти муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, аттестатсияи давлатӣ ва аккредитатсияи давлатии онҳо мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда мешаванд.
Моддаи 12. Муассис (муассисон)-и муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Муассис (муассисон)-и муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон шуда метавонанд:
1) мақомоти давлатӣ;
2) шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ.
2. Муносибати байни муассис (муассисон) ва муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбиро қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон танзим менамояд.
Моддаи 13. Оинномаи муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Оинномаи муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз ҷониби муассис (муассисон) тасдиқ карда мешавад.
2. Дар оинномаи муассисаи таълимӣ ном, маҳалли ҷойгиршавӣ, мақоми муассисаи таълимӣ, вазъи ҳуқуқии муассисаи таълимӣ, муассис (муассисон), шакли ташкилию ҳуқуқӣ, филиал ва гурӯҳҳои таълимии мақсаднок, мақсадҳои раванди таълиму тарбия, шакл ва намудҳои барномаҳои татбиқшавандаи таълимӣ, сохтори фаъолияти молиявӣ ва хоҷагии муассисаи таълимӣ ва тартиби идораи муассисаи таълимӣ нишон дода мешаванд.
Моддаи 14. Вазифаҳои муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ дар амалӣ намудани раванди таълиму тарбия, интихоб ва ҷобаҷогузории мутахассисон, фаъолияти касбӣ ва молиявию хоҷагидорӣ дар доираи меъёрҳои муайяннамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва оинномаи муассиса мустақил мебошанд.
2. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ дар доираи фаъолияти худ вазифаҳои зеринро иҷро менамоянд:
1) тасдиқи қоидаҳои тартиботи дохилии муассисаи таълимӣ;
2) тасдиқи ҷадвали солонаи таҳсил ва ҷадвали дарсҳо;
3) риояи талаботи иҷозатнома барои пешбурди фаъолияти таълим;
4) дар раванди таълиму тарбия ҷорӣ намудани усулҳои фаъоли таълим;
5) гузаронидани аттестатсияи ҷорӣ ва аттестатсияи хатми хонандагон ва назорати сатҳи сифати таълим;
6) амалӣ намудани такмили ихтисос ва бозомӯзии омӯзгорон, устоҳои таълими истеҳсолӣ ва кормандони дигари муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон;
7) таъмин намудани барӯйхатгирӣ, ҳифз ва нигоҳубини молу мулк, аз ҷумла таҷҳизоти таълимӣ;
8) андешидани тадбирҳо бо мақсади амалигардонии фаъолияти оинномавӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҷалби сарчашмаҳои иловагии моддию техникӣ ва молиявӣ;
9) тарғиб намудани тарзи ҳаёти солим дар байни хонандагон ва риояи меъёрҳои санитарию гигиенӣ ва бехатарӣ;
10) иҷро намудани вазифаҳои дигаре, ки оинномаи муассисаи таълимӣ пешбинӣ кардааст.
3. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ғайридавлатӣ ҳамчун қисми таркибии соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон баробари муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ вазифаҳои дар моддаи мазкур пешбинишударо иҷро менамоянд.
Моддаи 15. Тартиби қабули хонандагон ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Қабули хонандагон ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ монда мешавад.
Моддаи 16. Ташкили раванди таълиму тарбия
1. Дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ раванди таълиму тарбия дар шакли зерин ташкил карда мешавад:
1) тибқи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, стандартҳои таълимӣ, нақшаву барномаҳои таълимӣ ва санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ;
2) дар асоси эҳтироми тарафайн миёни хонандагон, омӯзгорон ва кормандони дигар, истифода набурдани усулҳои зӯроварии ҷисмонӣ ва таъсири равонӣ;
3) таъмини бехатарии ҳаёт ва саломатии хонандагон, инчунин риояи меъёрҳои санитарию гигиенӣ;
4) назорат ва муайян намудани сатҳи азхудкунии барномаҳои таълимӣ бо роҳи ташкил намудани аттестатсияҳои ҷорӣ;
5) бо мақсади мустаҳкам намудани дониши назариявии хонанда ба роҳ мондани таҷрибаомӯзии истеҳсолӣ;
6) бо мақсади ташкили раванди таълиму тарбия таъсис додани кабинетҳои методӣ, нуқтаҳои хизматрасонии равоншиносӣ ва тиббӣ.
2. Аз иҷрои вазифаи асосӣ дур сохтани кормандони соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ, ҷалби хонандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба корҳои кишоварзӣ ва корҳои дигари ба таълиму тарбия новобаста, ба истиснои ҳолатҳое, ки санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ намудаанд, манъ аст.
3. Дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз тарафи хонандагон истифодаи телефони мобилӣ манъ аст.
4. Ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ омадани хонандагон бо воситаҳои нақлиёти механикӣ манъ аст.
Моддаи 17. Шаклҳои гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Хонандагон барномаҳои касбии таълимии таҳсилоти ибтидоии касбиро метавонанд дар шаклҳои рӯзона, ғоибона (фосилавӣ), шабона ва экстернат аз худ намоянд.
2. Номгӯйи касбҳое, ки аз рӯйи онҳо гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар шакли экстернат иҷозат дода намешавад, аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад.
3. Ҳамаи шаклҳои гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз рӯйи барномаи мушаххаси таълимӣ дар доираи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ анҷом дода мешавад.
4. Хонандагоне, ки дар муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии аккредитатсияи давлатӣ надошта таҳсил намуда, нишондодҳои барномаҳои таълимиро аз худ кардаанд, барои супоридани аттестатсияи хатм дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии аккредитатсияи давлатӣ дошта ҳуқуқ доранд.
5. Ба хонандагоне, ки таҳсилро тибқи барномаҳои таълимии касбии таҳсилоти ибтидоии касбӣ хатм намудаанд ва аз аттестатсияи хатм гузаштаанд, дар хусуси сатҳи дахлдори таҳсил ҳуҷҷати намунаи давлатӣ дода мешаванд.
6. Шахсоне, ки ҳуҷҷати намунаи давлатии таҳсилоти ибтидоии касбиро соҳиб гардидаанд, метавонанд тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳсилро дар зинаҳои таҳсилоти миёна ва олии касбӣ идома диҳанд.
БОБИ 3.
НИЗОМИ ИДОРАКУНИИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБӢ
Моддаи 18. Салоҳияти Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Ба салоҳияти Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ мансубанд:
1) пешбурди сиёсати давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
2) тасдиқи консепсия, стратегия ва барномаҳои давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
3) тасдиқи низомномаи намунавии муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
4) маблағгузории рушди соҳа аз ҳисоби буҷети давлатӣ;
5) тасдиқ намудани ҳуҷҷати намунаи давлатии зинаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
6) тасдиқи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
7) тасдиқи таснифоти давлатии равия ва ихтисосҳо (касбҳои коргарӣ) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон;
8) муайян ва тасдиқ намудани тавсифномаҳои тахассусии талабот ба кормандони муҳандисию омӯзгории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
9) амалӣ намудани ваколатҳои дигари пешбининамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Моддаи 19. Ваколатҳои мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Ваколатҳои мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ:
1) амалӣ намудани сиёсати ягонаи давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
2) муайян намудани тамоюли рушди таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва нақшабандии он мутобиқи талаботи бозори меҳнат;
3) ба мансаб таъин ва аз мансаб озод намудани роҳбарони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии сохтори худ;
4) бо пешниҳоди роҳбарони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ ба мансаб таъин ва аз мансаб озод намудани муовинони онҳо ва сармуҳосиб;
5) тасдиқ намудани стандартҳои таълимӣ, нақша ва барномаҳои таълимии касбу ихтисосҳои зинаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
6) таҳия ва тасдиқи низомномаи аттестатсияи хатм дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
7) таҳия ва тасдиқи тартиби қабули хонандагон ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
8) таҳия ва тасдиқи нақша ва барномаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
9) ба имзо расонидани шартномаҳои байналмилалии дорои хусусияти байниидоравӣ мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон;
10) таҳияи нақшаи дурнамои тайёр намудани кадрҳои коргарӣ;
11) амалӣ намудани нашри китобҳои дарсӣ ва тайёр кардани воситаҳои аёнии таълим;
12) таъмини иштироки муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ дар таҳияи барномаҳои давлатии касбию техникӣ;
13) тасдиқ ва назорати иҷрои барномаҳои рушди муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
14) тибқи тартиби муқарраршуда гузаронидани аттестатсияи ҳайати роҳбарикунанда ва кормандони муҳандисию омӯзгории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
15) таҳияи таснифоти давлатии равия ва ихтисосҳо (касбҳои коргарӣ) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон;
16) таҳия ва тасдиқи дастурамали ҷорӣ намудани методологияи таълим дар асоси салоҳият дар низоми таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
17) тасдиқи тартиби гузаронидани баҳодиҳии муқаддимавӣ, миёнамуҳлат ва ҷамъбастии салоҳиятҳои хатмкунандагон, баҳодиҳии ҳайати роҳбарикунанда ва омӯзгорони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
18) ташкили ҳамкорӣ бо сохторҳои дахлдори давлатӣ ва ғайридавлатӣ, корфармоёни соҳавӣ дар омӯзиши талаботи тахассусӣ дар бозори меҳнат;
19) ҷамъоварии маълумоти омори давлатӣ ва маводи дигар оид ба ҳолати таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
20) амалӣ намудани ҳамкориҳои байналмилалӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
21) амалӣ намудани ваколатҳои дигари пешбининамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Моддаи 20. Ваколатҳои мақомоти давлатие, ки дар сохтори худ муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ доранд
Мақомоти давлатие, ки дар сохтори худ муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ доранд, дорои ваколатҳои зерин мебошанд:
1) ба мансаб таъин ва озод намудани роҳбарони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, муовинони онҳо ва сармуҳосиб;
2) таъмин намудани раванди таълиму тарбия тибқи талаботи стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии сохтори худ;
3) таҳияи стандарти таълимӣ (касбӣ), нақшаю барномаҳои таълимӣ, адабиёти таълимӣ ва пешниҳод намудан барои тасдиқ ба мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
4) маблағгузории фаъолияти муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии сохтори худ;
5) амалӣ намудани ваколатҳои дигари пешбининамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Моддаи 21. Ваколатҳои мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Ба ваколатҳои мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ дохил мешаванд:
1) иштирок дар маблағгузории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ ва таҳкими заминаи моддию техникии онҳо тибқи меъёрҳои муқарраргардида;
2) таъмини ҳифзи иҷтимоии хонандагон ва кормандони соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
3) дастгирии молиявии муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар доираи имкониятҳои буҷети маҳаллӣ;
4) амалӣ намудани ваколатҳои дигар тибқи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Моддаи 22. Назорати давлатии сифати таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Назорати давлатии сифати таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба таъмини сиёсати давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ, баланд бардоштани сифати тайёркунии мутахассисон, истифодаи дурусти маблағҳои буҷети давлатӣ, ки барои маблағгузории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ҷудо шудаанд, равона карда мешавад.
2. Назорати давлатии сифати таҳсилоти ибтидоии касбиро мақоми ваколатдори давлатии назорат дар соҳаи маориф ва илм тибқи Қонуни мазкур ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии дигари Ҷумҳурии Тоҷикистон анҷом медиҳад.
Моддаи 23. Идоракунии муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва оинномаи муассисаи таълимӣ идора карда мешавад.
2. Роҳбарии умумии муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатиро шурои муҳандисию омӯзгорӣ ва роҳбарии бевоситаро директор иҷро мекунад.
3. Муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ раванди таълим, интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳо, фаъолияти молиявию хоҷагӣ ва фаъолияти дигарро бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва оиннома амалӣ менамояд.
4. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ғайридавлатӣ бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ҳуҷҷатҳои таъсисии онҳо идора карда мешаванд.
5. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ғайридавлатӣ бо муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ баробарҳуқуқ буда, бо тартиби муқаррарнамудаи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамоянд.
БОБИ 4.
ҲУҚУҚ ВА УҲДАДОРИҲОИ СУБЪЕКТҲОИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБӢ
Моддаи 24. Субъектҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ
Ба субъектҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ дохил мешаванд:
1) хонандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
2) кормандони муҳандисию омӯзгорӣ (омӯзгорон, устоҳои таълими истеҳсолӣ, мураббиён ва кормандони дигар, ки раванди таълим ва тарбияро амалӣ менамоянд);
3) кормандони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ;
4) падару модарон (шахсони онҳоро ивазкунанда)-и хонандагон;
5) намояндагони ташкилотҳои ҷамъиятӣ, иттифоқҳои касаба, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқии дигар, ки дар фаъолияти муассисаҳои таълимӣ иштирок мекунанд.
Моддаи 25. Ҳуқуқ ва уҳдадориҳои субъектҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Хонандагон ҳуқуқҳои зерин доранд:
1) хонандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатие, ки аз аккредитатсияи давлатӣ гузаштаанд, баъди анҷоми таҳсил ҳуқуқи гирифтани таҳсилотро дар зинаи минбаъдаи таҳсилот доранд ва метавонанд ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии дигаре, ки иҷрои барномаҳои таълимии ба ҳамон сатҳ ва тахассус мувофиқро таъмин мекунанд, гузаранд;
2) ба стипендия, ёрдампулӣ, хизматрасонии тиббӣ ва солимгардонӣ, инчунин дастгирии дигари моддие, ки санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудаанд;
3) ҳангоми таҷрибаомӯзии истеҳсолӣ (касбӣ) бо тартиби муқарраргардида бо ҷойи кор, шароити бехатари меҳнат ва дар асоси шартнома оид ба тайёр намудани кадрҳо бо музди меҳнат;
4) хонандагоне, ки дар асоси шартнома таҳсил менамоянд, ҳуқуқ доранд бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба гурӯҳҳои таҳсили ройгон гузаранд;
5) ҳуқуқҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардааст.
2. Хонандагон уҳдадориҳои зерин доранд:
1) интизоми таълим, қоидаҳои тартиботи дохилӣ ва оинномаи муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбиро риоя намоянд;
2) донишҳои назариявию амалӣ омӯзанд ва маҳорати касбиро аз рӯйи ихтисоси интихобнамуда ба даст оранд;
3) дар муҳлати муқарраргардида талаботи дар нақша ва барномаҳои таълимӣ пешниҳодшударо иҷро намоянд;
4) уҳдадориҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардааст.
3. Давраи таҳсили хонандагон дар муасиссаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии шакли рӯзона ба собиқаи умумии корӣ ва муттасили меҳнатӣ дохил мешавад.
4. Кормандони муҳандисию омӯзгорӣ ҳуқуқҳои зерин доранд:
1) иштирок дар идораи муассисаи таълимӣ, ҳифзи шаъну эътибори касбии худ, таъмини шароити зарурӣ барои фаъолияти касбӣ, такмили ихтисос бо тартиби муқарраргардида, ташаббуси омӯзгорӣ ва паҳн намудани таҷрибаи худ, интихоби озодонаи шакл, усул ва тарзҳои самараноки таълим;
2) интихоби озоди истифодаи усули таълиму тарбия, дастурҳои таълимию методӣ, мавод, китоб ва усулҳои баҳодиҳии дониши хонанда;
3) ҳуқуқҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардааст.
5. Сарбории таълимии корманди муҳандисию омӯзгории муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, ки дар шартнома (қарордод)-и меҳнатӣ нишон дода шудааст, бо ҳадди ниҳоии муайяннамудаи шакл ва намуди дахлдори муассиса маҳдуд карда мешавад.
6. Уҳдадориҳои кормандони муҳандисию омӯзгорӣ:
1) таъмини татбиқи сифатнокии стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, ташаккули сифатҳои ахлоқию эстетикӣ ва шаҳрвандӣ, истифодаи усулҳои муосир, самаранок ва модулии таҳсилоти касбӣ, ки ба методологияи таълим дар асоси салоҳият асос меёбад;
2) риояи оиннома ва қоидаҳои тартиботи дохилии муассисаи таълимӣ;
3) таъмини аз худ намудан ва иҷрои барномаҳои таълимӣ дар сатҳи ҳатмии талаботи давлатӣ аз тарафи хонандагон;
4) риояи одоб ва ахлоқи омӯзгорӣ, эҳтироми ҳуқуқ ва шаъни хонанда;
5) ҳифзи хонандагон аз шаклҳои гуногуни зӯроварии ҷисмонию равонӣ, амалӣ намудани корҳои маърифатию фаҳмондадиҳӣ ҷиҳати пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ, истеъмоли воситаҳои нашъадор, моддаҳои психотропӣ ва машрубот;
6) уҳдадориҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардааст.
7. Дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба фаъолияти муҳандисию омӯзгорӣ он шахсоне машғул шуда метавонанд, ки дорои таҳсилоти миёнаи касбӣ ё таҳсилоти олии касбӣ, малакаҳои зарурии касбӣ ва тахассус аз рӯйи ихтисос, тайёрии амалии касбӣ бошанд, инчунин шахсоне, ки дар соҳаҳои иқтисодиёт таҷрибаи кории истеҳсолӣ ва сифатҳои баланди ахлоқӣ дошта бошанд.
8. Ба кормандони муҳандисию омӯзгории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар раванди таълим истифода бурдани телефонҳои мобилӣ манъ аст, ба истиснои истифодаи таҷҳизоте, ки дар раванди рақамикунонии таҳсилот барои мақсадҳои таълимӣ истифода мешаванд.
9. Муносибатҳои меҳнатии кормандони муҳандисию омӯзгорӣ тибқи Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон танзим карда мешаванд.
10. Давлат барои кормандони муҳандисию омӯзгории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ на камтар аз як маротиба дар се сол такмили ихтисоси ройгонро кафолат медиҳад.
11. Такмили ихтисоси кормандони муҳандисию омӯзгорӣ аз ҳисоби маблағи шахсони воқеӣ ва (ё) ҳуқуқӣ низ анҷом дода мешавад.
12. Такмили ихтисоси кормандони муҳандисию омӯзгории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ғайридавлатӣ аз ҳисоби маблағҳои муассис (муассисон) ва манбаъҳои дигар, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ накардааст, амалӣ карда мешавад.
13. Таълим ва бозомӯзии касбии шаҳрвандони бешуғл ва калонсол дар литсейҳои касбӣ (техникӣ), марказҳои таълимии калонсолон ва марказҳои таълимии иҷтимоию соҳибкорӣ бо тариқи ташкили курсҳои кӯтоҳмуддат вобаста ба талаботи бозори меҳнат тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда мешавад.
14. Талабот ба кормандони муҳандисию омӯзгорӣ ба воситаи тавсифномаҳои тахассусӣ муайян карда мешавад.
15. Бо мақсади такмили фаъолияти муҳандисию омӯзгорӣ, интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳо, таъмини мутобиқати онҳо бо мансаби ишғолкарда, ҳавасмандгардонии рушди сатҳи касбӣ, такмили сифат ва самаранокии кор мунтазам дар се сол як маротиба аттестатсияи кормандони низоми таҳсилоти ибтидоии касбӣ гузаронида мешавад.
16. Тартиб ва шартҳои гузаронидани аттестатсияи кормандони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад.
17. Ба фаъолияти муҳандисию омӯзгорӣ дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ шахсоне роҳ дода намешаванд, ки ба онҳо ин фаъолият бо ҳукми суд, бо нишондодҳои тиббие, ки номгӯйи онҳоро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ менамояд ё ҳолатҳои дигари пешбиникардаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ карда шудааст.
18. Ҳуқуқҳои падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда):
1) барои фарзандонашон муассиса ва шакли таълимро интихоб намоянд;
2) дар кори мақомоти худидоракунии муассисаҳои таълимӣ иштирок намоянд;
3) ба мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ оид ба масъалаҳои таълиму тарбияи фарзандон муроҷиат намоянд;
4) манфиатҳои қонунии фарзандони худро вобаста ба таълиму тарбия дар мақомоти давлатӣ ва суд ҳифз намоянд;
5) барои сифати пасти таълим ва мувофиқ набудани сатҳи таҳсили фарзандон ба стандарти давлатии таҳсилот, стандартҳо, нақша ва барномаҳои таълимӣ, ҳангоми ошкор гардидани чунин ҳолат аз тарафи комиссияи босалоҳият, баргардондани маблағи барои таҳсил супурдаи худро аз муассисаҳои таълимӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон талаб намоянд;
6) ҳуқуқҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардааст.
19. Уҳдадориҳои падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда):
1) барои сиҳатии ҷисмонӣ ва равонии фарзанд пайваста ғамхорӣ кунанд, ӯро ба муассисаи таълимӣ омода ва барои инкишофи қобилияташ шароити зарурӣ муҳайё созанд;
2) ба фарзандон барои гирифтани таҳсилот дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ мусоидат намуда, дар хона шароити мусоид муҳайё созанд;
3) бо раванди таълиму тарбия, мазмуну давомоти таҳсилот ва сатҳи дониши фарзандонашон шинос шаванд;
4) уҳдадориҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ кардааст.
БОБИ 5.
ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБИИ ШАХСОНЕ, КИ БО ҲИФЗИ МАХСУСИ ИҶТИМОӢ ТАЪМИН КАРДА МЕШАВАНД
Моддаи 26. Категорияи шахсоне, ки бо ҳифзи махсуси иҷтимоӣ таъмин карда мешаванд
Ба шахсоне, ки мутобиқи Қонуни мазкур бо ҳифзи махсуси иҷтимоӣ таъмин карда мешаванд, инҳо дохил мешаванд:
1) маъюбон, ятимон ва ноболиғоне, ки бе сарпарастии падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда) мондаанд;
2) хонандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии махсус;
3) муҳоҷирони иҷборӣ, ки дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ҷумҳурӣ таҳсил менамоянд.
Моддаи 27. Таъмини таҳсили маъюбон
Давлат ба маъюбон мутобиқи хоҳиши онҳо ва тавсияномаҳои меҳнатии комиссияи экспертии тиббию меҳнатӣ имтиёзро барои дохил шудан ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ барои омӯхтани касб кафолат дода, шароити таълимиро барои онҳо мутобиқ ва фароҳам меорад.
Моддаи 28. Таъмини ҳуқуқи ятимон, ноболиғони бе сарпарастии падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда) монда ва муҳоҷирони иҷборӣ, ки дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ таҳсил менамоянд
1. Давлат ба ятимон, ноболиғони бе сарпарастии падару модар (шахсони онҳоро ивазкунанда) монда ва муҳоҷирони иҷборӣ барои дохил шудан ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ имтиёз медиҳад.
2. Дар давраи таҳсил дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ, давлат хароҷоти иловагиро барои таълим ва таъмини онҳо ба зимма мегирад.
Моддаи 29. Таъмини ҳуқуқи хонандагони литсейҳои махсуси касбӣ
1. Барои шахсоне, ки ба шароити махсуси таълимӣ эҳтиёҷ доранд, литсейҳои махсуси касбӣ таъсис дода мешаванд.
2. Давлат мутобиқи ихтисоси литсейҳои махсуси касбӣ ба хонандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии махсус ҳуқуқи идома додани таҳсилоти миёнаи умумӣ ё таълими касбиро кафолат медиҳад.
3. Шахсоне, ки дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии махсус ба гирифтани таҳсилоти ибтидоии касбӣ фурсат наёфтаанд, барои давом додани таҳсил дар курси дахлдори муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ ҳуқуқ доранд.
Моддаи 30. Таълими наврасони маъюби дорои нуқсонҳои инкишофи ҷисмонӣ ва кӯдакони маъюб
1. Барои таълим, тарбия ва табобати наврасони маъюби дорои нуқсонҳои инкишофи ҷисмонӣ ва кӯдакони маъюб литсейҳои махсуси касбӣ таъсис дода мешаванд.
2. Хонандагони муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии махсус дар таъминоти пурраи давлат мебошанд.
БОБИ 6.
ФАЪОЛИЯТИ ИҚТИСОДӢ ДАР СОҲАИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБӢ
Моддаи 31. Маблағгузории муассисаҳои давлатии таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Маблағгузории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда мешавад.
2. Пардохти маблағи хизматрасонии муздноки муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тариқи ғайринақдӣ амалӣ карда мешавад.
3. Манбаи асосии маблағгузории фаъолияти таълимию истеҳсолӣ ва хоҷагӣ, рушди иҷтимоии муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ маблағҳои буҷети давлатӣ (маблағгузории сарикасӣ), корхона, муассиса ва ташкилотҳои дигар, инчунин манбаъҳои дигар мебошад.
4. Маблағгузории муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ метавонад бо маблағҳои зерини ғайрибуҷетӣ пурра карда шавад:
1) даромади фаъолияти истеҳсолӣ;
2) хизматрасонии муздноки таълимӣ;
3) маблағи корфармоён;
4) маблағи сарпарастон;
5) маблағҳои эҳсонкорӣ;
6) манбаъҳои дигаре, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон манъ накардааст.
5. Тайёр намудани мутахассисон дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ғайридавлатӣ метавонад мутобиқи меъёрҳои давлатӣ аз лаҳзаи аккредитатсияи давлатӣ гирифтан ва ҳангоми мавҷуд будани фармоиши давлатӣ ҷиҳати тайёр намудани кадрҳо аз буҷети давлатӣ маблағгузорӣ карда шавад.
6. Маблағгузории тайёрии касбӣ, бозомӯзӣ ва такмили ихтисоси кормандон, хизматчиён ва шаҳрвандони бекор аз ҳисоби маблағи корхона, муассиса ва ташкилотҳои дигари манфиатдор, инчунин аз ҳисоби дигар маблағҳо анҷом дода мешавад.
Моддаи 32. Хизматрасонии муздноки муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатӣ метавонанд ба шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ба таври шартномавӣ хизматрасонии иловагии муздноки таълимро аз рӯйи барномаҳои иловагии таҳсил, дарсомӯзӣ дар курсҳои махсус ва силсилаи фанҳо, машғулиятҳо бо хонандагон ба омӯзиши амиқи касбҳо ва хизматрасониҳои дигар, ки барномаҳои дахлдор ва стандарти давлатии таҳсилоти ибтидоии касбӣ пешбинӣ мекунанд, расонанд.
2. Муносибати муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии ғайридавлатӣ ва хонанда, падару модари он (шахсони онҳоро ивазкунанда) ба воситаи шартнома, ки сатҳи таҳсилот, муҳлати таҳсил, ҳаҷми пардохти маблағи таҳсил ва шартҳои дигарро муайян мекунад, танзим карда мешавад.
3. Хизматрасонии таълимии шартномавӣ наметавонад ба ҷойи фаъолияти таълимӣ, ки аз ҳисоби буҷети давлатӣ маблағгузорӣ мешавад, амалӣ гардад.
БОБИ 7.
ҲАМКОРИИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ДАР СОҲАИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОИИ КАСБӢ
Моддаи 33. Ҳамкории байналмилалӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ
1. Ҳамкории байналмилалӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф кардааст, амалӣ мегардад.
2. Мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ мақоми мутамаркази тамоми сохторҳои соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ дар бахши ҳамкории байналмилалӣ бо созмонҳои байналмилалӣ, давлатҳои хориҷӣ ва шахсони воқеию ҳуқуқии хориҷӣ ба ҳисоб меравад.
3. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ҳуқуқ доранд бо тартиби муқарраршуда дар мувофиқа бо муассис (муассисон) ва мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ бо созмонҳои байналмилалӣ, давлатҳои хориҷӣ ва шахсони воқеию ҳуқуқии хориҷӣ робита барқарор намоянд.
4. Таҳсил, такмили ихтисос ва бозомӯзии шаҳрвандони хориҷӣ дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин таҳсил, такмили ихтисос ва бозомӯзии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбии давлатҳои дигар бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва шартномаҳое, ки аз ҷониби мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба имзо мерасанд, дар мувофиқа бо муассис (муассисон) амалӣ карда мешавад.
Моддаи 34. Фаъолияти иқтисодии хориҷӣ
1. Мақоми ваколатдори давлатӣ дар соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ, муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонанд дорои ҳуқуқ ба фаъолияти иқтисодии хориҷӣ бошанд, аз номи худ бо тарафи хориҷӣ дар мувофиқа бо муассис (муассисон) созишномаҳо банданд ва санадҳои дигарро ба имзо расонанд.
2. Муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбие, ки бо фаъолияти иқтисодии хориҷӣ машғуланд, метавонанд дар бонкҳои тиҷоратии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо асъори миллӣ ва хориҷӣ суратҳисобҳо кушоянд.
3. Маблағе, ки аз фаъолияти иқтисодии хориҷӣ ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ ворид мешавад, дар ҳуқуқи идоракунии оперативии онҳо қарор мегиранд. Маблағи мазкур ба мақсади рушди муассисаи таълимии таҳсилоти ибтидоии касбӣ, таҳкими заминаи моддию техникии он, ҳавасмандгардонии омӯзгорон ва кормандони дигари соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ истифода бурда мешавад.
БОБИ 8.
МУҚАРРАРОТИ ХОТИМАВӢ
Моддаи 35. Ҷавобгарӣ барои риоя накардани талаботи Қонуни мазкур
Шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ барои риоя накардани талаботи Қонуни мазкур бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд.
Моддаи 36. Дар бораи аз эътибор соқит донистани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ»
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ» аз 22 апрели соли 2003, №21 (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 2003, №4, мод. 151; с. 2007, №7, мод. 696; с. 2009, № 3, мод. 84; с. 2012, №7, мод. 718; с. 2014, №7 қ. 2, мод. 424; с. 2017, №7-9, мод. 582; с. 2021, №1-2, мод. 15) аз эътибор соқит дониста шавад.
Моддаи 37. Тартиби мавриди амал қарор додани Қонуни мазкур
Қонуни мазкур пас аз интишори расмӣ мавриди амал қарор дода шавад.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон
ш. Душанбе, 17 июни соли 2026, №2275
Қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Оид ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ»
Мутобиқи моддаи 60 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор мекунад:
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ» ҷонибдорӣ карда шавад.
Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ
ш. Душанбе, 16 июни соли 2026, №188
ҚАРОРИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН
Оид ба қабул кардани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ»
Мутобиқи моддаи 60 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор мекунад:
1. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти ибтидоии касбӣ» қабул карда шавад.
2. Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 5 марти соли 2003, №810 (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 2003, №3, мод. 94; с. 2007, №6, мод. 497; с. 2009, №3, мод. 142; с. 2012, №5, мод. 369; с. 2014, №6, мод. 294; с. 2017, №7-9, мод. 625; с. 2020, №12, мод. 1036) аз эътибор соқит дониста шавад.
Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Ф. Идизода
ш. Душанбе, 25 феврали соли 2026, №343